fbpx

Polecamy

Uznanie za zmarłego

Człowiek wraz z chwilą narodzin nabywa zdolność prawną, a traci ją wraz z chwilą śmierci, a także w przypadku uznania go za zmarłego. Wiąże się to bezpośrednio z tym, iż przestaje być podmiotem praw i obowiązków. Zasadne jest zatem stwierdzenie, że śmierć człowieka ma bardzo duży wpływ na wiele dziedzin prawa, szczególnie prawa spadkowego. Uznanie za zmarłego to instytucja stosowana w przypadku zaginięcia osoby fizycznej i polegająca na sądowym uznaniu śmierci danej osoby po upływie określonego czasu.

Najważniejszym warunkiem uznania za zmarłego jest fakt jego zaginięcia. Do uznania za zmarłego koniecznym jest upływ zakreślonego przez ustawodawcę okresu czasu. Wskazania wymaga, że uznanie za zmarłego może nastąpić dopiero po upływie 10 lat od końca roku kalendarzowego, w którym według istniejących wiadomości osoba jeszcze żyła. Od tej zasady istnieją jednak wyjątki. Pierwszy z nich dotyczy osoby, która w momencie uznania za zmarłego miałaby ukończone 70 lat. W takim wypadku wystarczy upływ 5 lat, a nie 10 lat jak wyżej wskazano. Drugi wyjątek dotyczy tego, iż niedopuszczalne jest uznanie osoby za zmarłą, przed końcem roku kalendarzowego, w którym zaginiony ukończyłby 23 rok życia.

Ustawodawca przewidział także, iż wystąpienie szczególnych okoliczności oznaczać będzie zdecydowanie krótszy okres po upływie którego można uznać zaginionego za osobę zmarłą. Dotyczy to osób zaginionych w katastrofach lotniczych lub morskich albo w związku z innym szczególnym zdarzeniem. Osoba zaginiona w takich okolicznościach może zostać uznana za zmarłą po upływie sześciu miesięcy od dnia, w którym nastąpiła katastrofa albo inne szczególne zdarzenie. Może się wydarzyć również tak, że nie będzie można dokładnie potwierdzić katastrofy. W takim wypadku bieg terminu sześciomiesięcznego rozpoczyna się po upływie roku od dnia, w którym okręt lub statek miał przybyć do portu przeznaczenia. Jeżeli nie miał on ustalonego portu przeznaczenia – z upływem dwóch lat od dnia, w którym była ostatnia wiadomość o nim. Ponadto ustawodawca przewidział sytuację, gdy osoba zaginęła w związku z bezpośrednim wystąpieniem niebezpieczeństwa dla jej życia. W takim wypadku uznanie za zmarłego może nastąpić po upływie 1 roku od dnia, w którym niebezpieczeństwo ustało albo według okoliczności powinno było ustać.

Uznanie za zmarłego nie następuje z mocy prawa w wyniku upływu zakreślonych przez ustawodawcę terminów. Warunkiem uznania osoby za zmarłą jest złożenie wniosku oraz przeprowadzenie postępowania sądowego, w wyniku którego Sąd wydaje postanowienie o uznaniu za zmarłego. W sprawach o uznanie za zmarłego z reguły właściwy jest Sąd ostatniego miejsca zamieszkania zaginionego. Z wnioskiem o uznanie określonej osoby za zmarłą może wystąpić każdy zainteresowany. Wniosek o uznanie za zmarłego można zgłosić nie wcześniej niż na rok przed końcem terminu, po upływie którego zaginiony może być uznany za zmarłego, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli uznanie za zmarłego może nastąpić po upływie roku lub krótszego terminu od zdarzenia, które uzasadnia prawdopodobieństwo śmierci zaginionego, wniosek o uznanie za zmarłego można dopiero złożyć do Sądu po upływie tego terminu.


reklama


Sąd uznając zaginioną osobę za zmarłą, musi w orzeczeniu oznaczyć chwilę śmierci. Stosujemy tutaj domniemania chwili śmierci, według którego uznaje się, że zaginiony zmarł w chwili oznaczonej w orzeczeniu sądowym, a która to chwila powinna odpowiadać według okoliczności jako najbardziej prawdopodobna. W braku jakichkolwiek danych, Sąd przyjmuje za moment śmierci pierwszy dzień terminu, z którego upływem uznanie za zmarłego stało się możliwe. Jeżeli w tym orzeczeniu został wskazany tylko dzień domniemanej śmierci, za chwilę śmierci uważa się koniec tego dnia. Oczywiście takie domniemanie może zostać obalone poprzez wykazanie, że osoba uznana za zmarłą jednak żyje lub, że zmarła w innej chwili niż chwila wskazana w postanowieniu. Zaznaczenia także wymaga, iż jeżeli kilka osób utraciło życie podczas grożącego im wspólnie niebezpieczeństwa, domniemywa się, że zmarły jednocześnie. Oczywistym jest przy tym, że z postanowienia o uznaniu za zmarłego wynikają takie same skutki prawne, jak w wypadku śmierci niewątpliwej.

Podsumowując, należy stwierdzić, iż instytucja uznania za zmarłego może mieć w szczególnych przypadkach bardzo duże znaczenie praktyczne, przede wszystkim dlatego, że dopiero z chwilą uprawomocnienia się takiego postanowienia, możliwe jest przeprowadzenie postępowania spadkowego po takiej osobie. Instytucja ta również pozwala zlikwidować stan niepewności związany z zaginięciem osoby.

Adwokat Piotr Rodak

Analizę prawną przygotował Adwokat Piotr Rodak - Kancelaria Adwokacka w Skarżysku- Kamienna.

Skomentuj

Upewnij się, że wymagane pola oznaczone gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

powrót na górę

Kronika policyjna

Sport

Menu

Polecamy

Social media