fbpx

Polecamy

Dziedziczenie ustawowe – kolejność dziedziczenia

Pojęcie dziedziczenia dotyka w życiu każdego z nas. Możemy to my odziedziczyć spadek po kimś lub w wypadku naszej śmierci to ktoś inny będzie dziedziczył po nas. Warto zatem znać podstawowe zasady dotyczące dziedziczenia ustawowego.

Zacznijmy od tego, iż co do zasady w wypadku, gdy spadkodawca pozostawił po sobie ważny testament zostaje wyłączone dziedziczenie ustawowe i mamy wtedy do czynienia z dziedziczeniem testamentowym. W testamencie spadkodawca mógł dowolnie wskazać osoby, które będą jego spadkobiercami. W takim wypadku osobom najbliższym, które byłyby spadkobiercami, gdyby nabycie spadku następowało na podstawie ustawy, a nie testamentu, będzie przysługiwało roszczenie o zachowek, co zostało już wytłumaczone w jednym z poprzednich wpisów.

W sytuacji, gdy jednak zmarły nie pozostawił po sobie testamentu lub, gdy żadna z osób powołana zgodnie z wolą zmarłego w testamencie do spadku nie chce lub nie może być spadkobiercą będziemy mówić o dziedziczeniu ustawowym. Należy postawić zatem pytanie kto zgodnie z regulacjami znajdującymi się w kodeksie cywilnym będzie dziedziczył na podstawie ustawy po zmarłym.

W pierwszej kolejności do spadku zostaną powołane dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Wskazania wymaga, iż dzieci i małżonek dziedziczą spadek w częściach równych, z tym jednak zastrzeżeniem, że część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż ¼ całości spadku. Należy także nadmienić, że w sytuacji, gdy dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Dla zobrazowanie tego posłużmy się przykładem. Jan Nowak miał żonę i trójkę dzieci, jednakże jedno z nich nie dożyło otwarcia spadku, samo z kolei pozostawiło po sobie dwójkę dzieci, które są wnukami Jana Nowaka. W takiej sytuacji ¼ spadku przypadnie żonie Jana Nowaka, ¼ spadku jednemu dziecku Jana Nowaka, które dożyło otwarcia spadku, ¼ spadku drugiemu dziecku Jana Nowaka, które dożyło otwarcia spadku, a ¼ spadku, która by przypadła trzeciemu dziecku Jana Nowaka, które jednak nie dożyło otwarcia spadku przypadnie dzieciom zmarłego dziecka tj. wnukom Jana Nowaka w wysokości po 1/8 spadku dla każdego z nich (rozdzielamy udział zmarłego dziecka tj. ¼ na 2 równe części dla jego dzieci).

W przypadku, gdy zmarły nie pozostawił po sobie zstępnych (tj. dzieci, wnuków, prawnuków) powołany do całości spadku zostanie małżonek zmarłego i rodzice zmarłego. Zaznaczmy jednakże od razu, iż jeżeli zmarły w momencie śmierci nie był w związku małżeńskim to rodzice zmarłego stają się jedynymi spadkobiercami. Jeżeli jednak zmarły pozostawał w związku małżeńskim to udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy z zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wyniesie ¼ całości spadku. Z kolei, gdy jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych. Idąc dalej po szczeblach drabinki dziedziczenia ustawowego, jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając po sobie zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według wskazanych już powyżej zasad podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy. W przypadku, kiedy jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę. Warto również nadmienić, że udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa zgodnie z wolą ustawodawcy wynosi zawsze połowę spadku. W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy.
Oczywiście należy mieć na uwadze kwestię, czy zmarły w momencie śmierci pozostawał w związku małżeńskim. W przypadku gdyby przed śmiercią spadkodawcy doszło do rozwiązania małżeństwa wskutek rozwodu, to rozwiedziony małżonek nie będzie mógł dziedziczyć na podstawie ustawy. Nadmienić trzeba, że analogicznie sprawa wygląda w przypadku separacji, gdyż pozostawanie w prawnej separacji również wyłącza drugiego małżonka od dziedziczenia ustawowego po zmarłym. Mimo tych reguł istnieję jeszcze wyjątek, o którym należy wspomnieć. Małżonek jest bowiem wyłączony także od dziedziczenia ustawowego, jeżeli spadkodawca wystąpił za życia o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione.


reklama


W przypadku braku małżonka, zstępnych, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa do spadku zgodnie z ustawą zostaną powołani dziadkowie zmarłego, którzy będą dziedziczyć w częściach równych. Jest to bardzo rzadko występująca w praktyce sytuacja, aczkolwiek należy wiedzieć, że teoretycznie istnieje taka możliwość. Jeżeli któryś z dziadków nie dożył otwarcia spadku, będą miały zastosowanie analogiczne rozwiązania co wskazane powyżej tj. udział, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. W braku zstępnych tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych.

Może zdarzyć się również taka sytuacja, kiedy to zmarły nie pozostawił po sobie małżonka i jakichkolwiek krewnych powołanych do dziedziczenia ustawowego. W takim wypadku ustawowo mogą dziedziczyć pasierbowie zmarłego tj. dzieci małżonka spadkodawcy, z tym zastrzeżeniem, że pasierbowie będą mieć prawo do dziedziczenia ustawowego tylko i wyłącznie jeżeli, żadne z ich rodziców nie dożyło otwarcia spadku.

Istnieje jeszcze ostatnia grupa podmiotów, które będą uprawnione do dziedziczenia ustawowego jeżeli wszystkie z poprzedzających je grup będą puste lub też wszyscy inni spadkobiercy ustawowi spadek odrzucą. Należy zatem wskazać, że w przypadku braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. Jeżeli ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy na terenie Polski nie da się ustalić albo ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą, spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu.

Podsumowując, w niniejszym wpisie została przedstawiona drabinka i kolejność dziedziczenia ustawowego, którą każdy powinien chociażby pobieżnie znać, gdyż jak to już zostało wskazane, każdy z nas prędzej czy później zetknie się z problemem dziedziczenia.

Analizę prawną przygotował Adwokat Piotr Rodak - Kancelaria Adwokacka w Skarżysku- Kamienna.

Adwokat Piotr Rodak

Skomentuj

Upewnij się, że wymagane pola oznaczone gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

powrót na górę

Kronika policyjna

Sport

Menu

Polecamy

Social media